Sekonder Koruma Nedir? YG ve OG Sistemlerinde Güvenlik

Elektrik şebekelerinde sürekliliği sağlamak ve pahalı ekipmanları arızalardan korumak için iki temel savunma hattı bulunur: Primer ve sekonder koruma. Özellikle yüksek gerilim (YG) ve orta gerilim (OG) tesislerinde sistemin beyni sayılan sekonder koruma nedir sorusuna bu yazımızda yanıt vereceğiz.

Sekonder Nedir? Sekonder Ne Demek?

Teknik terimlerle başlayalım: Sekonder nedir? Kelime anlamı olarak “ikincil” veya “yardımcı” demektir. Elektrik sistemlerinde sekonder ne demek sorusunun karşılığı ise; ana güç devresinden izole edilmiş, ölçü ve kontrol amaçlı kullanılan düşük gerilimli devredir.

Primer Koruma Nedir?

Sistemi anlamak için önce temel hattı bilmek gerekir. Primer koruma nedir? Ana güç hattı üzerinde doğrudan fiziksel kesme yapan elemanlardır. Örneğin bir sigorta veya ana şalter, üzerinden geçen akım limitleri aştığında doğrudan devreyi keserek primer (birincil) koruma sağlar.

YG ve OG Sistemlerinde Sekonder Koruma Nedir?

Daha yüksek gerilim seviyelerinde, ana hat üzerindeki akımı doğrudan bir cihazla ölçmek veya kesmek hem tehlikeli hem de maliyetlidir. İşte burada sekonder koruma nedir sorusu devreye girer:

Yüksek gerilim hattındaki veriler (akım ve gerilim), ölçü trafoları (akım ve gerilim trafoları) aracılığıyla düşürülerek sekonder devreye iletilir. Sekonder koruma röleleri bu düşük değerleri sürekli izler. Eğer bir hata (kısa devre, aşırı akım vb.) algılanırsa, röle “açma” komutu göndererek ana hattaki devasa kesiciyi (disconnector/breaker) açtırır.

YG Nedir? YG Ne Demek?

Sektörel terimlerde sıkça geçen yg nedir? YG, “Yüksek Gerilim” ifadesinin kısaltmasıdır. Elektrik kuvvetli akım tesisleri yönetmeliğine göre 1000 Volt (1 kV) üzerindeki gerilimler bu sınıfa girer. Peki, yg ne demek ve neden özel koruma gerektirir? YG hatları (örneğin 154 kV veya 380 kV), devasa bir enerji taşır; buradaki bir hata saniyeler içinde büyük bir patlamaya veya trafo yangınına yol açabilir. Bu yüzden sekonder koruma bu hatlarda opsiyon değil, bir zorunluluktur.

Sekonder Korumanın Avantajları

• Güvenlik: Operatörler, yüksek gerilim hattına dokunmadan düşük voltajlı sekonder panolar üzerinden sistemi kontrol edebilir.
• Hassasiyet: Sekonder röleler, mikrosaniyelik hata değişimlerini bile algılayabilir.
• Seçicilik: Arıza sadece ilgili bölgedeyse, sadece o bölgedeki kesiciyi açtırarak tüm tesisin enerjisiz kalmasını önler.